Myths in work

Tiếng Việt

Bài viết thể hiện quan điểm, góc nhìn cá nhân. Không đề cập bất cứ một tổ chức, cá nhân cụ thể nào.

Cân bằng công việc và cuộc sống

Mình hay nghe nhiều người nói luôn miệng nói về Work-Life Balance, đa số những ý kiến đó là công việc và cuộc sống nên tách bạch nhau, giờ nào làm là làm, ngoài giờ làm là không làm việc công ty nữa, về đến nhà là thoát app chat nội bộ của công ty. Quan điểm của mình thì khác, đối với mình "cuộc sống bao gồm tất cả các hoạt động liên quan đến cuộc sống của mình, bao gồm: học, chơi, ăn, ngủ, làm việc, v..v..". Do đó, công việc cũng là một hoạt động nằm trong cuộc sống của mình, không tách rời, không bao gồm.

Mình làm ngành IT, một ngành có thể gọi là "hạ tầng" cho các ngành dịch vụ khác (mình thấy gọi vậy đúng hơn là một ngành dịch vụ), mình không thể nào mà về đến nhà là mặc kệ hệ thống, mặc kệ sự cố được. Ví dụ, tối hôm nay mình phải giải quyết một sự cố thì phải xác định nguyên nhân sự cố là đâu, nếu là lỗi do mình thì mình phải làm; nếu không phải lỗi do mình gây ra thì mình cứ khắc phục sự cố và có thể đi trễ vào ngày mai hoặc yêu cầu một ngày nghỉ bù (mà thường thì mình không làm vậy, do có vẻ mình là người tuy làm biếng nhưng thích làm việc).

Tất cả hợp đồng lao động đều là hợp đồng mua bán

Đối với mình, hợp đồng lao động là hợp đồng mua bán. Người lao động bán trí tuệ, sức lao động, thời gian cho người mua là các công ty, các tổ chức. Tất cả đều dựa trên việc thuận mua vừa bán, không có chuyện xin xỏ gì ở đây cả.

Với mình, trong ngành IT sẽ có hai dạng tính công là tính theo thời gian và tính theo công việc (sản phẩm).

• Nếu công ty tính công cho bạn theo giờ thì phải đến đúng giờ, về đúng giờ, làm việc đủ thời gian là được. Ngoài thời gian làm việc đã được thỏa thuận trong hợp đồng thì bạn không cần phải làm gì cả, nếu có thêm giờ thì đòi lương thêm giờ hoặc nghỉ bù.

• Nếu công ty tính công cho bạn theo công việc thì bạn nên đến và về đúng giờ (không bắt buộc), chỉ cần làm xong việc là được. Do đó, nếu công việc bạn đang phải chờ bên khác, không làm được thì bạn có thể nghỉ ngơi, hoặc về sớm. Đến khi bên khác hoàn thành, bạn có thể bắt đầu thì bạn có thể làm đến khi nào xong thì thôi.

Mình thường làm cho các công ty nhóm thứ hai, tính công theo công việc. Nên nhiều khi mình hay làm cả buổi tối, không phải siêng năng gì đâu, do tính chất công việc thôi.

Điều đáng buồn cười là rất nhiều bạn đi làm ngày thường thì đòi công ty tính công theo công việc nhưng khi yêu cầu làm ngoài giờ hành chính thì lại đòi tính theo thời gian. Nghĩa là bình thường không có việc bạn vẫn ngồi chơi hoặc về sớm, đến lúc OT thì lại đòi cho nghỉ bù hoặc có lương OT.

Một điều nữa là về lương bổng, mình đã suy nghĩ nhiều về việc này. Do là hình thức mua bán, nên tiền sẽ được trả dựa trên hàng hóa. Cụ thể, cho một ví dụ là ban đầu bạn vào làm một công ty, nhiệm vụ của bạn là quản lý ba đội để làm việc, lương của bạn là 3,000; nhưng vì lý do gì đó mà bạn chỉ quản lý một đội thôi, thời gian của bạn làm bây giờ chỉ còn 1/3, vậy thì lương bạn còn 1,000 thì được không? Đối với mình là được, vì lúc nào giá trị hàng hóa đã thay đổi, dẫn đến việc tiền phải trả cũng thay đổi. Mình có thể dùng 2/3 thời gian còn lại mình đi làm việc khác kiếm thêm.

Tất cả những hành động, hành vi vi phạm việc thuận mua vừa bán, vi phạm hợp đồng thì tất nhiên việc mua bán này sẽ chấm dứt.

Lương thưởng

Mình phải tách mục này ra riêng, vì nhiều người luôn nghĩ rằng "mỗi lần review lương là phải tăng lương", "mỗi năm phải tăng lương". Không, mình không nghĩ vậy. Ví dụ, công ty bỏ tiền ra thuê bạn 10 triệu/tháng với yêu cầu bạn làm ra 10 sản phẩm/tháng, bạn luôn hoàn thành đúng chỉ tiêu, vậy công ty có nên trả thêm tiền cho bạn sau 1 năm? Thưởng thì có thể, còn lên lương thì chắc là không vì công ty đang mua sức lao động của bạn đúng giá đã thỏa thuận. Trong trường hợp bạn bạn làm được 11 sản phẩm/tháng, thì bạn có quyền thỏa thuận lại giá mua bán vì chất lượng sức lao động mà công ty mua đã khác.

Một câu hỏi được đặt ra là, nếu bạn làm 11 sản phẩm/tháng nhưng một năm sau công ty mới tăng cho bạn lên 11 triệu/tháng, vậy bạn đã bị lỗ? Có thể lỗ, có thể không, theo mình thì cứ xem đó là chi phí quảng cáo, tiếp thị. Thật ra, tốt nhất là khi tự tin mình làm hơn mức công ty mong đợi thì lúc đó hảy thỏa thuận lại tiền công.

Lương tăng theo thị trường, tăng theo trượt giá? Lý do này làm bạn rẻ mạt hơn thôi, vì lúc đó lương của bạn tăng do tình trạng trượt giá của đồng tiền, chứ giá trị của bạn mang lại nó không đổi gì cả. Còn cái lý do mình rất không thích là lương tăng vì thị trường tăng, OK thôi, vậy lúc thị trường giảm bạn có chấp nhận bị giảm lương không? Nếu không thì đừng đem cái này ra làm lý do. Lý do chính đáng nhất mà bạn được tăng lương là giá trị mang lại của bạn.

Gần đây mình đọc một bài trên LinkedIn về "lãn công". Trước tiên, "lãn công" là gì? Có thể hiểu lãn công là hành vi chủ thể là người lao động cố tình làm việc cầm chừng, làm cho có lệ, đối phó và làm việc không tuân thủ kỷ luật, không sử dụng hết thời gian, công suất máy móc nhằm mục đích để đấu tranh đòi quyền lợi. Tóm tắt bài viết của chị ấy là: rất nhiều trường hợp rơi vào chuyện layoff thì nói là "mất việc", trong khi lúc còn đi làm thì nhân viên lại lãn công, nghĩa là đã nhận được phần tiền hơn giá trị của mình, thì nay bị layoff thì dùng phần tiền trả dư đó mà xài.

Layoff và tính nhân đạo

Gần đây có ba sự kiện liên quan đến việc chấm dứt hợp đồng lao động vào dịp cuối năm. Cả ba sự kiện mà mình biết đều có nhận định là "chấm dứt cuối năm, người lao động mất đi lương thưởng như vậy là không có tính nhân đạo". Hai ý chính mình có thể dùng để phản biện là:

• Công ty không phải tổ chức từ thiện. Các bạn có thể có gia đình cần lo, họ cũng vậy. Nếu bị layoff vào cuối năm như thế này thì một là bạn vi phạm thỏa thuận mua bán, hai là công ty hết tiền để mua giá trị mang lại của bạn. Nếu hết tiền thì có cho bạn làm tiếp cũng chẳng có tiền thưởng cho bạn mà nguy cơ nợ lương cho bạn lại có, lúc đó bạn cũng chửi.

• Ví dụ: Đội bạn có hai người, bạn làm việc năng suất tốt, đồng đội bạn thì không, làm việc chậm trễ, năng suất thấp. Công ty vẫn giữ đồng đội bạn lại để qua tết, đến tết tiền thưởng cho team là 10 triệu, bạn phải chia với đồng đội, theo bạn thì xứng đáng không?

Việc hành thiện không đúng là đó là hành ác. Lòng nhân từ đặt không đúng chỗ thì điều đó là ác độc.

Bán mình cho tư bản

Gần đây mình nghe vài lời "khen" cho mình là mình "bán mình cho tư bản". Mình cảm ơn. Mình nhắc lại là hình thức đi làm cũng chỉ là mua bán mà thôi.

Ngoài ra, có một bạn trẻ từng do mình quản lý nhận xét là làm việc với mình áp lực, việc dự kiến ba ngày mà mình hay đòi làm xong sớm. Một phần, mình muốn nâng cao hiệu suất bạn đó lên. Phần quan trọng còn lại là thường có những công việc chen ngang, những sự cố rủi ro không ai biết trước được. Nếu bạn làm xong trong hai ngày, không có rủi ro gì xảy ra, thông thường thì mình sẽ cho bạn một ngày nghỉ ngơi hoặc chỉ là để bạn ngồi chiêm nghiệm sâu, tối ưu hóa công việc vừa làm.

Kết luận

Trong mối quan hệ mua bán, không thỏa thuận được thì dừng, chứ đừng tiếp tục rồi có những lời khó nghe, những hành động tốt. Một người mua hàng, đôi khi vẫn trả tiền nhiều hơn cho sản phẩm cùng chất lượng nhưng người bán uy tín hơn, bằng chứng là nhiều người vẫn tin vào hàng hiệu hơn. Các công ty cũng vậy, cùng giá trị mang lại, nhưng họ sẽ chọn người uy tín hơn, thái độ tốt hơn. Mình phải biết mình đang ở đâu, thị trường thế nào, giá trị mình đến đâu.

English

The article reflects a personal perspective and viewpoint. It does not mention any specific organization or individual. English version is translated by AI, and I lazy to double check, lol.

Work-Life Balance

I often hear people talking about Work-Life Balance, with the majority suggesting that work and life should be kept separate. According to them, when you're at work, you work, and once you're off the clock, you disconnect from your company's internal communication channels. My perspective differs. For me, "life encompasses all activities related to my life, including learning, playing, eating, sleeping, working, etc." Therefore, work is just one activity within my life, not isolated from it.

Working in the IT industry, often considered the "backbone" for other service sectors, I can't simply detach myself from the system's responsibilities when I get home. For instance, if I need to resolve an issue in the evening, I must identify the root cause. If it's my mistake, I address it; if not, I fix the problem and may choose to start late the next day or take a compensatory day off (though I rarely opt for the latter, as I tend to enjoy my work).

All Employment Contracts Are Business Agreements To me, an employment contract is essentially a business transaction. Employees sell their intellectual skills, labor, and time to companies. Everything is based on a fair exchange, with no room for negotiations beyond the agreed terms.

In the IT industry, there are two common ways to calculate compensation: time-based and task-based (product-based).

In time-based contracts, punctuality and adherence to working hours are crucial. Beyond the agreed-upon hours, employees are free. If additional hours are required, negotiation for overtime pay or compensatory leave is reasonable. In task-based contracts, employees are expected to fulfill their tasks regardless of the hours worked. If waiting for tasks from other teams, employees can rest or leave early and resume work when needed. I often work with companies that follow the task-based compensation model, allowing flexibility in my schedule.

All Employment Contracts Are Business Agreements

In my view, every employment contract is essentially a business transaction. Employees sell their intellectual abilities, labor, and time to companies and organizations. All of this is based on a mutual agreement, and there is no room for negotiations beyond the terms set.

In the IT industry, two common approaches to calculating compensation are time-based and task-based (product-based).

• In time-based contracts, punctuality and adherence to working hours are crucial. Beyond the agreed-upon hours, employees are free. If additional hours are required, negotiation for overtime pay or compensatory leave is reasonable.

• In task-based contracts, employees are expected to fulfill their tasks regardless of the hours worked. If waiting for tasks from other teams, employees can rest or leave early and resume work when needed.

I often work with companies that follow the task-based compensation model, allowing flexibility in my schedule.

A humorous observation is that many employees, during regular working hours, demand task-based compensation. However, when asked to work beyond regular hours, they prefer time-based compensation. This implies that under normal circumstances, when they can either relax or leave early, they choose not to work. But when overtime is required, they insist on compensation or time off in lieu.

Another aspect to consider is regarding wages. I have contemplated this extensively. Since it's essentially a business transaction, payment is made based on the delivered goods or services. For instance, suppose you initially join a company with the task of managing three teams, and your salary is set at 3,000. However, if circumstances lead to you managing only one team, reducing your working time to one-third, then a corresponding salary adjustment to 1,000 seems reasonable to me. The idea is that when the value of the goods or services changes, the payment should reflect that change. You can utilize the remaining two-thirds of your time to engage in other work and supplement your income.

Any actions or behaviors that violate the principles of fair exchange and breach the employment contract will naturally result in the termination of this business transaction.

Salary and Bonuses

I need to address this section separately because many people often think that "every salary review should result in a raise" or "you should get a salary increase every year." No, I don't believe that. For example, if a company invests 10 million per month to hire you with the requirement of producing 10 products per month, and you consistently meet this target, should the company pay you more after one year? Bonuses are possible, but a salary increase is unlikely because the company is purchasing your labor at the agreed-upon price. In the scenario where you produce 11 products per month, you have the right to renegotiate the buying price due to the improved quality of the labor the company is purchasing.

A question arises: If you produce 11 products per month but the company raises your salary to 11 million per month after a year, are you at a loss? It could be a loss or not; in my opinion, consider it as advertising and marketing expenses. In reality, it's best to negotiate for higher pay when you are confident that your performance exceeds the company's expectations.

Does salary increase based on market trends or inflation? I dislike this reason because it makes you lose value. In this case, your salary increase is due to the currency's inflation, not the increased value you provide. Another reason I dislike is salary increase because the market is thriving. Okay, but would you accept a salary reduction when the market is down? If not, then don't use this as a reason. The most justifiable reason for a salary increase is the value you bring to the table.

Recently, I read a LinkedIn post about "labor loafing." First, what is "labor loafing"? It can be understood as the deliberate behavior of workers holding back, creating a semblance of work, dealing with tasks in a non-disciplined manner, not utilizing their full time or machine capacity with the aim of fighting for rights. The summary of the article is that many people, when facing layoffs, claim they "lost their jobs," but while still working, they engage in labor loafing, meaning they receive more money than their actual value, and when laid off, they use the extra money they received.

Layoffs and Humanitarian Considerations

Recently, there have been three events related to the termination of employment contracts at the end of the year. All three events that I am aware of share the perspective that "ending employment at the end of the year, causing employees to lose their year-end bonuses, is not humane." Two main points I can use to counter this viewpoint are:

• Companies are not charitable organizations. Employees may have families to support, and companies are no exception. If a layoff occurs at the end of the year, it's either because you violated the terms of the business agreement or the company has run out of funds to purchase your services. If there's no money left, even if the company allows you to continue working, there won't be any bonuses for you, and there's a risk of salary debts. In such a situation, you might also complain, but it's important to understand the financial constraints the company is facing.

• For example: In your team, there are two members— you, who works efficiently, and your teammate, who is less productive and delays tasks. The company decides to keep your less productive teammate until the end of the year for some reason. When it's time for the year-end bonus, which is 10 million for the team, you have to share it with your teammate. Do you think that's fair?

Engaging in benevolent actions doesn't always mean being malevolent. Misplacing humanitarian intentions can result in unintended cruelty.

Selling Myself to Capitalism

Recently, I've heard some "compliments" describing me as "selling myself to capitalism." I appreciate it. I'd like to reiterate that the work dynamic is essentially a transaction.

Furthermore, a young colleague, who I once supervised, commented that working with me was stressful, especially when I expected tasks to be completed in three days but often demanded early completion. On one hand, I aim to enhance the efficiency of my team members. On the other hand, unexpected tasks and unforeseen risks are common in the workplace. If you complete a task in two days without encountering any issues, typically, I would grant you a day off or allow you to reflect deeply, optimizing the work you've just finished.

Conclusion

In the buyer-seller relationship, if an agreement cannot be reached, it's better to stop rather than persist and face unpleasant words and actions. Buyers sometimes pay more for a product with the same quality when the seller is more reputable. Companies operate similarly – with the same value proposition, they prefer individuals with a good reputation and a positive attitude. It's essential to be aware of one's position, the market conditions, and the value one brings to the table.